Wiesz tyle, co szympans [recenzja książki]

01/07/2019

Wiemy o świecie tyle, co szympansy. Na pytanie o poziom edukacji kobiet, dostęp do szczepionek czy umieralność niemowląt w równie błędny sposób odpowie laureat Nagrody Nobla, polityk i robotnik drogowy. Dlaczego mamy tak nikłą świadomość o otaczającej nas rzeczywistości?

Prof. Hans Rosling spędził całe życie, szukając odpowiedzi na to pytanie. Za misję wyznaczył sobie nauczenie ludzi wygłaszania opinii jedynie wtedy, gdy w zapleczu mają niepodważalne fakty. W XXI wieku nadmiar informacji i plątanina pozostałych po prehistorycznych przodkach instynktów znacznie utrudniają nam to zadanie.

Szwedzki naukowiec wyjaśnia, w jaki sposób nasz mózg nie nadążył za szybkim rozwojem cywilizacji. W rezultacie kierujemy się instynktami – dokładnie dziesięcioma –  które były przydatne w potyczce z tygrysem, jednak niekoniecznie ułatwiają nam życie obecnie. Tendencja do dramatyzowania, generalizowania czy obwiniania innych to tylko niektóre z zachowań doprowadzających do zakłóconego odbioru rzeczywistości.

Wraz ze swoim synem, prof. Rosling zastanawia się, jak przezwyciężyć wspomniane pułapki naszego myślenia i skierować mózg na właściwe tory. Wysiłek, jaki autor włożył w stworzenie tej książki, był ogromny – dziesiątki tabelek i wykresów, setki przypisów, które przybliżają nas do obiektywnego ocenienia świata.

Co się zatem okazuje? Wbrew temu, co zwykliśmy sądzić, prowadzone przez dekady badania wskazują, że nasza planeta miewa się całkiem dobrze. Pomimo swych niedoskonałości, każdego dnia staje się lepszym i bezpieczniejszym miejscem. Często jednak postrzegamy ją poprzez pryzmat przekazów medialnych, które nagłaśniają zbrodnie, wojny, kataklizmy, rzadko zaś wspominają o przejawach dobra i altruizmu.

Darmowy dostęp do danych nie przekłada się na wiedzę, jeżeli nie włożymy w to nieco wysiłku” – podkreśla prof. Rosling. „Factfulness” do takiego wysiłku zachęca i mocno zapada w pamięć. Niektóre dane przyjmuje się z niedowierzeniem – tak mocno są zakorzenione w naszej podświadomości (jak na przykład niesłuszne dzielenie ludzi na biednych i bogatych – zamożną Północ i rozwijające się Południe).

„Factfulness” jest książką, którą każdy powinien przeczytać. Uświadamia, jak wybiórczymi informacjami karmią nas media i jak bardzo jesteśmy zasklepieni w swoich bezpodstawnych lękach. Bill Gates określił ją „jedną z najważniejszych książek, jakie przeczytał”, a tysiące studentów otrzymało od niego dostęp do bezpłatnej kopii.

Leave a Reply:

Your email address will not be published. Required fields are marked *