Jacy są chińscy studenci?

01/09/2019

Chiny wciąż stanowią zagadkę. Na temat mieszkańców Państwa Środka i ich zwyczajów narosło wiele stereotypów, które – jak sama się przekonałam mieszkając tam przez rok – często mijają się z prawdą. Podobnie nauczanie języka polskiego studentów z tak odległych kulturowo krajów znacznie różni się od uczenia Francuzów, Hiszpanów czy Niemców. Wymaga odpowiedniego podejścia i elementarnej znajomości systemu, z którego się wywodzą. Tylko w ten sposób możemy prowadzić wartościowe, wyzbyte błędnych przypuszczeń lekcje.

[zobacz: Dlaczego Chińczycy uczą się polskiego?]

       Inny model nauczania

Studenci przyzwyczajeni są do innego modelu uczenia. W krajach konfucjańskich (Chiny, Tajwan, Korea, Wietnam, Japonia) lekcje w szkołach odbywają się w nawet 80-osobowych klasach (40-50 osób w grupie to standard), co jest wyjątkowo trudne dla nauczycieli języków obcych, których zadaniem jest przecież nawiązanie dialogu z uczniami i zachęcenie ich do mówienia. W Chinach techniki podające dominują nad aktywizującymi – oznacza to, że nauczyciele skupiają się głównie na przekazywaniu informacji, lekcje zaś przypominają bardziej wykłady niż ćwiczenia, na czym cierpi niestety umiejętność mówienia.

[ Jak wygląda dzień polonistki w Chinach? Przeczytaj tutaj. ]

       Niechęć do mówienia

Jako że egzaminy są najistotniejszą częścią chińskiej edukacji, (miejsc na uniwersytetach jest znacznie mniej niż chętnych, konkurencja jest olbrzymia), proces nauczania nastawiony jest na przygotowanie do nich. Uczniowie przyzwyczajeni są do rozwiązywania wieeeelu ćwiczeń gramatycznych, co wiąże się z nieobecnością komunikacyjnych technik nauczania i koncentrowaniem się na ćwiczeniach gramatycznych (dryle, transformacje zdaniowe, tłumaczenia).

Jak to wygląda w praktyce? Studenci niechętnie zabierają głos na lekcjach. Lęk przed zrobieniem błędu jest często tak silny, że uczący się wolą w ogóle nie zabierać głosu niż powiedzieć coś z błędem. Takiej zresztą postawy są uczeni w szkołach, dlatego zrozumiałe jest to, że przestawienie się na „nasz” model uczenia jest dla nich bardzo trudne. Studentom trudno uwierzyć, że lepsze jest naszpikowane błędami zdanie niż żadne. Dużo czasu zajęło mi przekonywanie moich podopiecznych, że języka uczymy się głównie po to, by móc się komunikować, więc lepiej mówić z błędami niż nie mówić wcale. Zwłaszcza iż widziałam, że znają słownictwo, potrafią komponować zdania, piszą piękne wypracowania, a przy mówieniu dochodzi do blokady. Często  dla Chińczyków szokujące jest zderzenie ze studentami z innych kultur, zwłaszcza ze Stanów Zjednoczonych czy Hiszpanii, od początku uczonych metodą komunikacyjną („oni robią tyle błędów i mówią, a ja znam lepiej gramatykę i się wstydzę” – powiedziała mi kiedyś zaskoczona chińska studentka).

       Ćwiczenia indywidualne

Studenci nie są przyzwyczajeni do gier/ zabaw na zajęciach, nie przepadają także za ćwiczeniami grupowymi – najbardziej lubią pracować samodzielnie, a wszelkie „niekonwencjonalne” sposoby przyswajania wiedzy są często przez nich uważane za stratę czasu. Uważają, że znacznie lepsze są ćwiczenia indywidualne, a interakcja na lekcji powinna przebiegać między studentem a nauczycielem, nie zaś między członkami grupy. Dekoncentrują się od razu po udzieleniu odpowiedzi i niechętnie słuchają wypowiedzi swoich kolegów z klasy, gdyż wychodzą z założenia, że słuchając innych uczniów, utrwalają błędne formy językowe.

       Podręcznik to świętość

Kilkakrotnie spotkałam się z sytuacją, że studenci pytali, dlaczego omijam pewne ćwiczenia, które, z mojego punktu widzenia, prezentowały zdezaktualizowane czy niekoniecznie potrzebne treści. Dla nich to, co jest w podręczniku, z góry uznane jest za ważne, wartościowe i niepodlegające dyskusji. Niechętnie przyjmowali też łączenie materiałów z różnych książek. Najbardziej lubią pracować z jednym podręcznikiem, przerabiając każde ćwiczenie po kolei, dokładnie tłumacząc każde słowo.

       Mówienie a gramatyka

Istnieje olbrzymia dysproporcja między znajomością gramatyki a sprawnościami komunikacyjnymi. Studenci bardzo dobrze wypadają w testach, jednak często nie przekłada się to na umiejętność prowadzenia rozmowy w języku polskim. Ćwiczenia gramatyczne rozwiązują bezbłędnie, znają przypadki czy aspekty czasownika, a problem sprawia im odpowiedź na pytanie o samopoczucie. Jest to związane ze wspomnianym wcześniej brakiem lub ograniczeniem metody komunikacyjnej i nastawieniem na zdawanie testów, nie zaś faktyczne opanowanie jakiegoś języka.

       Ciężka praca to podstawa

Studenci są bardzo obowiązkowi, odrabiają zadania domowe, są zainteresowani językiem polskim i zmotywowani do nauki. Są przyzwyczajeni do ciężkiej pracy – ze względu na dużą konkurencję już od najmłodszych lat chińscy uczniowie pracują od rana do wieczora. W liceum nauka kończy się o dwudziestej drugiej.

       Kreatywność

Wspomniany model nauczania ma negatywny wpływ na samodzielność i kreatywność. Chińscy studenci uczą się głównie przez wielokrotne powtarzanie i zapamiętywanie całych struktur zdaniowych. Problematyczne jest dla nich parafrazowanie czy omawianie tekstu – najczęściej dosłownie cytują odpowiedni fragment. Niechętnie wyrażają też swoją opinię, czują się niekomfortowo opowiadając o upodobaniach czy życiu prywatnym.

       (Naprawdę) inna kultura

Studenci są zainteresowani kulturą polską, chętnie słuchają polskich piosenek i oglądają polskie filmy, ale traktują to bardziej jako coś dodatkowego, ciekawostkę, nie zaś element „standardowej” lekcji. Należy także pamiętać, że kultura chińska jest bardzo odległa od polskiej i wiele jej aspektów – nam jawiących się jako atrakcyjne – dla Chińczyków wcale atrakcyjne nie są (jeśli chodzi o muzykę, uwielbiają pop i nie rozumieją np. fenomenu hip-hopu).

________________________________

Chińscy, jak i azjatyccy studenci w ogóle, stanowią spore wyzwanie dla nauczycieli języka polskiego. Mam nadzieję, że mój wpis pozwoli Wam lepiej zrozumieć swoich studentów 🙂 

W następnym poście poruszę temat sposobu nauczania – czy warto “na siłę” wdrażać metodę komunikacyjną czy zostać przy znanych i lubianych przez Chińczyków technikach podających.

Leave a Reply:

Your email address will not be published. Required fields are marked *