10 Polish books you should know (part II)

16/11/2018

W pierwszej części artykułu  przedstawiłam Wam Ryszarda Kapuścińskiego, Olgę Tokarczuk, kilku polskich reportażystów, Wiesława Myśliwskiego oraz Stanisława Lema. Tym razem chciałabym, żebyście poznali autora kulturego “Wiedźmina”, poetę, który otrzymał Nagrodę Nobla czy najbardziej kontrowersyjnego polskiego pisarza, który nagminnie krytykował Polaków.

In the first part of the article,   I introduced you to Ryszard Kapuściński, Olga Tokarczuk, several Polish reporters, Wiesław Myśliwski and Stanisław Lem. This time, I would like to show you the author of iconic ‘The Witcher’, a poet who received the Nobel Prize or the most controversial Polish writer who regularly criticized the Poles. Meet great writers and fall in love with Polish literature 🙂

Poznaj wspaniałych pisarzy i zakochaj się w polskiej literaturze 🙂

1. Andrzej Sapkowski Saga o „Wiedźminie”

   / “The Witcher” saga

“Ludzie lubią wymyślać potwory i potworności. Sami sobie wydają się wtedy mniej potworni. Gdy piją na umór, oszukują, kradną, leją żonę lejcami, morzą głodem babkę staruszkę, tłuką siekierą schwytanego w paści lisa lub szpikują strzałami ostatniego pozostałego na świecie jednorożca, lubią myśleć, że jednak potworniejsza od nich jest Mora wchodząca do chat o brzasku. Wtedy jakoś lżej im się robi na sercu. I łatwiej im żyć.”

“People,” Geralt turned his head, “like to invent monsters and monstrosities. Then they seem less monstrous themselves. When they get blind-drunk, cheat, steal, beat their wives, starve an old woman, when they kill a trapped fox with an axe or riddle the last existing unicorn with arrows, they like to think that the Bane entering cottages at daybreak is more monstrous than they are. They feel better then. They find it easier to live.”

[“The Witcher. Last Wish”]

Wiedźmin to chyba obecnie najpopularniejszy polski towar eksportowy, jednakże mniej ze względu na książkę, a bardziej na nakręcony na jej podstawie serial Netflixa oraz kultową grę. Jeśli nie jesteśmy zadowoleni z amerykańskiej wizji Geralta z Rivii, zawsze możemy zanurzyć się w oryginał – zaczynając od pierwszej części sagi „Ostatnie życzenie”. Kim jest zatem tytułowy Wiedźmin? To mistrza miecza strzegący moralnej i biologicznej równowagi w świecie fantasy. To białowłosy łowca potworów o prawym sumieniu i szybkich jak błyskawica dłoniach. Sapkowski wykreował świat na przecięciu realności i magii. Pełen potworów, żyjących w nim elfów, krasnoludów, bogów oraz ludzi. Świat, który pokochało miliony fanów na całym świecie.

“The Witcher” is probably the most popular Polish export product, but less because of the book, and more because of the Netflix series and the cult video game. If we are not satisfied with the American vision of Geralt of Rivia, we can always immerse in the original – starting from the first part of the saga –  “The Last Wish”. Who is The Witcher? He is a master of the sword, guarding the moral and biological balance in the fantasy world. He is a white-haired hunter with his right conscience and lightning-fast hands. Sapkowski created the world at the intersection of reality and magic, full of monsters, elves, dwarves, gods and people. A world that has been loved by millions of fans around the world.

2. Czesław Miłosz, Wiersze wszystkie / Poems

“Panie Boże, lubiłem dżem truskawkowy
I ciemną słodycz kobiecego ciała.
Jak też wódkę mrożoną, śledzie w oliwie,
Zapachy: cynamonu i goździków.
Jakiż więc ze mnie prorok? Skąd by duch
Miał nawiedzać takiego? Tylu innych
Słusznie było wybranych, wiarygodnych.
A mnie kto by uwierzył? Bo widzieli
Jak rzucam się na jadło, opróżniam szklanice,
I łakomie patrzę na szyję kelnerki.
Z defektem i świadomy tego. Pragnący wielkości,
Umiejący ją rozpoznać gdziekolwiek jest,
A jednak niezupełnie jasnego widzenia,
Wiedziałem co zostanie dla mniejszych, jak ja:
Festyn krótkich nadziei, zgromadzenie pysznych,
Turniej garbusów, literatura”

“My Lord, I loved strawberry jam
And the dark sweetness of a woman’s body.
Also well-chilled vodka, herring in olive oil,
Scents, of cinnamon, of cloves.
So what kind of prophet am I? Why should the spirit
Have visited such a man? Many others
Were justly called, and trustworthy.
Who would have trusted me? For they saw
How I empty glasses, throw myself on food,
And glance greedily at the waitress’s neck.
Flawed and aware of it. Desiring greatness,
Able to recognise greatness wherever it is,
And yet not quite, only in part, clairvoyant,
I knew what was left for smaller men like me:
A feast of brief hopes, a rally of the proud,
A tournament of hunchbacks, literature.”

[Czesław Miłosz, “Wyznanie”]

Czesław Miłosz jest moim ulubionym polskim pisarzem. Cenię go nie tylko za wybitną poezję, ale także twórczość prozaiczną. Trudno mi było wybrać jego jedną książkę, dlatego polecam Wam zbiór jego wierszy. Tak, wszystkich. Wszystkie warto przeczytać.

Autor „Zniewolonego umysłu” był profesorem Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda; w 1980 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Do tegoż samego roku jego twórczość była zakazana w Polsce, gdyż odciął się od ówczesnej władzy. Okrzyknięto go wówczas „zdrajcą i dezerterem”. Do Krakowa wrócił dopiero po prawie 40 latach. Czesław Miłosz wciąż jest w Polsce postacią kontrowersyjną. Jego książki przetłumaczono na 44 języki.

Czesław Miłosz is my favorite writer. I value him not only for outstanding poetry, but also for prose. It was difficult for me to choose one of his books, that’s why I recommend a collection of his poems. Yes, all of them. All worth reading.

The author of “The Captive Mind” was a professor at the University of California and Harvard University; in 1980 he received the literary Nobel Prize. Until the same year, his poems were banned in Poland, because he cut himself off from the authorities of that time. He was then called “traitor” and “deserter”. He returned to Kraków after 40 years. Czesław Miłosz is still a controversial figure in Poland. His books have been translated into 44 languages.

3. Zbigniew Herbert „Pan Cogito”

„Idź wyprostowany wśród tych co na kolanach,

wśród odwróconych plecami i obalonych w proch,
ocalałeś nie po to aby żyć […] Bądź wierny. Idź.

bądź odważny
w ostatecznym rachunku jedynie to się liczy”

“go upright among those who are on their knees
among those with their backs turned and those toppled in the dust

you were saved not in order to live
you have little time you must give testimony

be courageous when the mind decives you be courageous
in the final account only this is important”

 

„Pan Cogito”, którego nazwa wzięła się oczywiście od Cogito Ergo Sum, jest uosobieniem inteligentnego, wykształconego człowieka, który nie może pogodzić się z otaczającym go światem i sytuacją w ukochanym państwie. Jest wierny swoim wartościom, ma silny kręgosłup moralny, jednak nie omijają go chwile zwątpienia. Dzieli się z czytelnikiem swoimi wątpliwościami, przedstawia własne refleksje na temat kondycji człowieka. Postać ta jest poniekąd kreacją samego autora, jego alter-ego.

Żałuję, że Zbigniew Herbert nie znalazł się wśród polskich laureatów Nagrody Nobla – jego poezja bez wątpienia na to zasługuje. „Pan Cogito” został przetłumaczony na język angielski, niderlandzki, czeski, duński, hebrajski i grecki. Łącznie utwory poety przetłumaczono na 31 języków.

“Mr. Cogito” (Cogito Ergo Sum), is the epitome of an intelligent, educated man who can’t deal with the world around him and the situation in his beloved country. The character became a metaphor of indomitable heroism, indifferent to possible exile or death. He shares his doubts with the reader, presents his own reflections on the human condition.

I regret that Zbigniew Herbert wasn’t among the Polish Nobel Prize winners – his poetry undoubtedly deserves it. “Mr Cogito” has been translated into English, Dutch, Czech, Danish, Hebrew and Greek. In total, the poet’s works have been translated into 31 languages.

4. Witold Gombrowicz „Dziennik 1953-1969”/ “Diary”

Ale może raczej należałoby powiedzieć, że naczelną, podstawową męką jest nie co innego, tylko cierpienie, zrodzone z ograniczenia drugim człowiekiem, z tego, że się dusimy i dławimy w ciasnym, wąskim, sztywnym wyobrażeniu o nas drugiego człowieka”.

“Man is profoundly dependent on the reflection of himself in another man’s soul, be it even the soul of an idiot.” 

Kochany albo nienawidzony, Witold Gombrowicz jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich pisarzy za granicą. W polskich szkołach przerabiane jest „Ferdydurke”, ja jednak chciałabym Ci polecić jego „Dziennik”, z którego wyłania się niewątpliwy obraz geniuszu. Gombrowicz krytykuje i poucza, ale też w niezwykle trafny sposób wytyka przywary i wady społeczeństwa – nie tylko polskiego, ale też francuskiego czy latynoamerykańskiego. W kąśliwy, ironiczny sposób wdaje się w dysputy z innymi albo samym sobą. Komentuje także bieżące wydarzenia społeczne i polityczne. Autora “Ferdydurke” podziwiał m.in. znany z “Mojej walki “Karl Ove Knausgard – nazywał go w swoich książkach “połączeniem Cervantesa i Szekspira”.

Beloved or hated, Witold Gombrowicz is one of the most recognizable Polish writers abroad. In Polish schools students read “Ferdydurke”, but I would like to recommend you his “Diary”  – it’s unmistakable picture of genius. Gombrowicz criticizes and teaches, but he also aptly points out the vices and faults of the society – not only Polish, but also French or Latin American. In ironic way he gets into disputes with others or himself. He also comments current social and political events. The author of “Ferdydurke” was admired by Karl Ove Knausgard (known from “My fight”) – he called Gombrowicz “a combination of Cervantes and Shakespeare”.

5. Hanna Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem” / “Shielding the Flame” (To Outwit God)

“Kiedy się dobrze zna śmierć, ma się większą odpowiedzialność za życie. Każda, najmniejsza nawet szansa życia staje się bardzo ważna.”

“When you know death well, you have more responsibility for life. Then, even the smallest chance of life becomes very important.”

Hanna Krall jest, obok Kapuścińskiego, królową polskiego reportażu. „Zdążyć przed panem bogiem” powstało na podstawie rozmów z Markiem Edelmanem – lekarzem, który był jednym z przywódców powstania w getcie warszawskim (tutaj możecie przeczytać o tym, jak Warszawa została odbudowana po wojnie). Opowiada on o wyścigu z Panem Bogiem, próbie przetrwania w nieludzkich warunkach choćby o jeden dzień dłużej. Przez cały utwór przewija się także temat godnego umierania, wszystko jednak bez patosu, koloryzowania rzeczywistości. Bardzo wzruszająca i szokująca spowiedź człowieka, który przeżył piekło. Hanna Krall jest znakomitą słuchaczką, daleko jej od współczesnych pseudodziennikarek, przerywających rozmówcom w pół zdania. Dla nienasyconych, polecam „Żal” – zbiór reportaży w jednym tomie.

Hanna Krall is, next to Kapuściński, the queen of Polish reportage. “Shielding the Flame” was based on conversations with Marek Edelman – a doctor who was one of the leaders of the Warsaw Ghetto uprising (here you can read about Warsaw after II World War). He talks about a race with God, an attempt to survive in inhuman conditions. A very touching and shocking confession of a man who survived hell. For unsaturated, I recommend “Żal” – a collection of reportages in one volume.

________________________________

Jestem bardzo ciekawa, co myślisz o przedstawionych przeze mnie pozycjach – czy któraś z tych książek Ci się spodobała? Czy miałeś styczność z polską literaturą i czy są jakieś książki, które chciałbyś dodać do listy?

I’m also very interested in what you think about the books I have presented – have you liked any of these novels? Have you had any contact with Polish literature and are there any books you would like to add to the list?
Monika

4 People reacted on this

  1. Z przyjemnością przeczytałam Twój wybór literatury polskiej, z chęcią przeczytam też część I-i polecę znajomym obcokrajowcom.

    1. Dziękuję! Bardzo mnie to cieszy. Mam nadzieję, że Twoi znajomi też zakochają się w literaturze polskiej 🙂

    1. Zdaję sobie sprawę z kontrowersji wokół osoby Kapuścińskiego.
      Dziękuję za zwrócenie uwagi na “Syczuan” – już poprawiłam 🙂

Leave a Reply:

Your email address will not be published. Required fields are marked *